Một số ngôi mộ thuyền nhân tại
NGHĨA TRANG BATAAN (Philippines)
hiện nay (chưa trùng tu, 31-3-2013)

Ngược lại, vào những tháng hạn cỏ tranh già cổi, chết khô. Người ta thường đốt bỏ. Thân và lá bị cháy. Gốc và rễ ngầm dưới đất vẫn "trơ gan cùng tuế nguyệt" chờ đợi những đợt mưa tháng 4, tháng 5. Chỉ vài tháng sau, cỏ vượt cao khỏi đầu người. Cỏ lớn lên tốt tươi, ra bông, kết hạt, khô đi rồi bay theo gió. Hạt rơi xuống đất, gặp mưa, hạt nảy mầm rồi mọc lên cây con, nhỏ, yếu ớt, như thêm sức với những mầm cây mới mập mạp, mạnh khoẻ vừa từ các gôc tranh bị đốt hay từ những thân ngầm nhô lên khỏi mặt đất.

Vài hình bên trên cho thấy cỏ tranh bị đốt sạch vào tháng giêng, 2 tháng trước khi phái đoàn tới thăm vào cuối tháng 3-2013. Chúng ta thấy gốc cỏ còn cháy đen, dù vậy cỏ đã mọc lên và có bông.

Nghĩa trang Bataan có khoảng 300 ngôi mộ. Mộ "nhà giàu và nhà nghèo" xen lẫn với nhau. Mộ người Việt, người Hoa, người Lào, người Khmer đều được mai táng chung trong khu này.

Trại Bataan là trại chuyển tiếp, được Cao Uỷ thành lập năm 1980, đóng cửa năm 1994. Khu nghĩa trang đã đi vào quá khứ, chìm vào lãng quên từ ngày trại bị đóng cửa mặc dù đã có 400.000 người tỵ nạn Việt Nam, Hoa kiều, người Khmer, người Lào dừng chân tại đây trong 6 tháng để học ngoại ngữ và đời sống của những quốc gia sắp định cư (Hoa Kỳ, Úc, Thuỵ sĩ, Na Uy, ...). Khoảng 300 không may mắn, bỏ thân tại khu vực hoang vắng này.

Văn Khố Thuyền Nhân Việt Nam (Úc, Hoa Kỳ, Canada) là tổ chức duy nhất trong cộng đồng Việt Nam hải ngoại có kế hoạch cụ thể kết hợp cùng chính quyền địa phương các nơi gìn giữ những di tích tỵ nạn như là một minh chứng cụ thể về tình nhân ái và tương trợ quốc tế, đồng thời cũng đánh dấu chặng đường gian khó lúc khởi thuỷ để hình thành cộng đồng gần 4 triệu người Việt hải ngoại ngày hôm nay. VKTNVN quyết tâm sẽ hoàn tất công tác trùng tu 2500 mộ thuyền nhân rải rác khắp vùng Đông Nam Á vào cuối năm 2015. Nghĩa trang Bataan cần một ngân khoản dự trù 100.000 Mỹ kim để trùng tu. Chúng tôi hoan nghênh mọi đóng góp của quý đồng hương các nơi nhằm giúp đỡ cho công trình này.

Xn xem thêm chi tiết về việc đóng góp trùng tu tại trang mạng www.traitynan.com.

TM. VKTNVN Hoa Kỳ, Úc và Canada
TRẦN ĐÔNG
dongtran.vktn@gmail.com
 

NGHĨA TRANG GALANG
sau đợt
TRÙNG TU GIAI ĐOẠN 1
(29-3-2013, VBTD 11)
 

Sau khi bị đóng cửa vĩnh viễn vào năm 1996, đợt trùng tu tháng 3-2013 do VKTNVN thực hiện là đợt trùng tu đầu tiên sau 17 năm hoang phế.

Hầu hết các ngôi mộ đều dược đắp thêm đất cho đầy, các vết nứt bể đều được đắp vá lại bằng xi măng. Nhiều hoa và cây cảnh được trồng thêm.

Theo ghi nhận có từ khoảng 400 mộ thuyền nhân được mai táng trong nghĩa trang Galang, một số mộ vẫn còn bằng đất.

Giải đoạn trùng tu đợt 2 sẽ được thực hiện trong thời gian sắp tới. Một ngân khoản 50.000 Úc kim được dành cho hai giai đoạn trùng tu này.

7 năm trước đây chúng tôi đã khảo giá 2 lần, một lần vào năm 2005 và một lần vào năm 2006 nhưng đành buông tay không thực hiện nổi vì cả 2 công ty đều đưa ra một con số cao ngất ngưởng: 250.000 Mỹ kim.

7 năm trôi qua, chúng tôi trở lại vấn đề trùng tu. Khảo giá lần này, chúng tôi được đề nghị con số 50.000 Úc kim. Không thể bỏ qua dịp may hiếm có để có thể hoàn tất mọi công tác trùng tu vào năm 2015, chụp tôi chụp ngay cơ hội.

Những hình ảnh dưới đây được ghi vào ngày 29-3-2013. Chúng tôi đứng trong nghĩa trang Galang ghi ảnh, lòng cảm thấy hân hoan. Lần đầu tiên được nhìn thấy nghĩa trang Galang không còn một cọng cỏ, các ngôi mộ đều được đắp vá lại khá khang trang.

Trùng tu đợt 2 sẽ mang lại một số đường nét mới hơn để di tích này có thể tồn tại thêm trong 20 - 30 năm nữa.

Xin xem thêm chi tiết về việc đóng góp trùng tu tại trang mạng www.traitynan.com.

TM. VKTNVN Hoa Kỳ, Úc và Canada
TRẦN ĐÔNG
dongtran.vktn@gmail.com
 

Mộ bà Huỳnh Thị Trọng có gò mối lớn.

Trụ xi măng trồng chung quanh đánh dấu khu vực nghĩa trang. Bờ tường xi măng phía trước chặn rác theo sóng biển tràn vào.

Nhờ chương trình này, trong 5 ngày cắm trại tại Bidong, mất một ngày ổn định chỗ ăn ở, mất thêm một ngày rưởi vì trời mưa lớn, chúng tôi chỉ còn ba ngày rưởi để làm việc.

Bốn ngày làm việc được bắt đầu bằng đêm cầu nguyện và cầu an do Đại Đức Thích Phước Thiền chùa Quang Minh thực hiện. Xong lễ thầy nói rất tự tin: "Các anh chị cứ an tâm làm việc, bảo đảm sẽ an toàn không có gì đáng tiếc xảy ra". Tôi bán tín bán nghi. Tin thì có tin, nhưng sợ thì vẫn cứ sợ. Máy móc vô tình, anh em làm việc mỏi mệt, tai nạn rất dễ xảy ra.

Ngày thứ nhất trời nắng như đổ lửa. Đồi khu F bốn bề cây che kín, không một chút gió thoáng qua. Anh Đặng Trung Chính, Kế Toán tại Sydney, vừa làm vừa nói qua tiếng thở: "60 tuổi rồi, bây giờ mới biết đổ mồ hôi mẹ mồi con là cái gì!" Anh lính già Trần Đức Nhuận cởi trần sơn mộ. Ông Nghị viên Trần Nhân cũng lê lết từ ngôi mộ này đến ngôi mộ khác để sơn. Cháu Đặng Trần Đan, 25 tuổi, bạch diện thư sinh, lần đầu tiên trong đời, đội nắng dầm mưa cầm máy thổi, máy cưa, máy cắt cỏ để làm việc. Chị Kim Anh, chị Tâm, chị Thanh Hà hốt cỏ, kẻ chữ trên mộ, tiếp tế đồ ăn nước uống cho từng người giữa trời nắng như thiêu đốt, một ngày ba bốn bận đi lên đi xuống đồi khu F. Người nào người nấy cả áo lẫn quần đều ướt sủng mồ hôi.

Ngày thứ hai trời dịu mát, có nhiều mây. Ngày thứ ba trời mưa buổi sáng và ban đêm. Ngày thứ tư trời mưa thêm buổi sáng và ban đêm. Chúng tôi bắt đầu bị ướt. Quần áo không khô, sáng vẫn mặt quần áo ẩm ướt đi làm. Ngày thứ năm mưa buổi sáng hai lần, buổi chiều thêm một lần mưa nặng hạt. Nước sơn chưa kịp khô bị mưa trôi đi. Trời mưa dù ướt khó làm việc, nhưng mát mẻ, vẫn cảm thấy khoẻ hơn trời nắng gắt.

Qua ngày thứ ba trên đảo, tôi cảm thấy nhẹ người. Mục tiêu đặt ra từ ban đầu: sau 22 năm bị bỏ hoang lần này chúng tôi không muốn nhìn thấy cọng cỏ nào trên nghĩa trang Khu F, chỉ muốn nhìn thấy mặt đất mà thôi. Lời nguyện nay đã thành hiện thực. Sau 22 năm kể từ ngày Bidong đóng cửa đến nay, dù đã hàng chục lần đến Bidong, đây là lần đầu tiên nhìn thấy toàn cảnh nghĩa trang Bidong, nghĩa trang được sạch cỏ như năm 1991. Nhìn anh em hì hục ướt sủng mồ hôi, nhìn nghĩa trang Bidong sạch bóng, quang đảng, thương quá là thương, thương anh em cực nhọc, tôi rơi nước mắt! Chắc những anh chị em nằm bên dưới cũng hoan hỉ trong lòng.
 

Nghĩa trang Khu F vơi lớp cỏ, lá khô và cây khô.

Đắp lại một số mộ bị bể. Không còn cỏ khô hay cỏ tươi trong khu vực nghĩa trang.

Phải kéo nước ngọt từ bờ biển lên đồi khu F đổ vào bồn chứa nước bằng cao su mua từ Úc mang qua Bidong để máy bơm áp suất cao lấy nước rửa mộ. Thiệt không đơn giản chút nào.

Anh Lưu Dân và chị Kim Anh sơn bảng Tưởng niệm tại nghĩa trang.

Nghị viên Trần Nhân sơn mộ.

Các nấc thang đi lên đồi khu F được phục hồi trở lại.

Hốt rác, lượm ỏ cho thật sạch nhé.

Mộ đã rửa sạch bên cạnh các mộ chưa được rửa.
 

Thích nhất là cảnh này đây. Sau 22 năm bây giờ mới nhìn thấy biển và có chút gió mát.
 

Đường đi và về trên đồi khu G là dốc thăm thẳm như trên hình.
 

Tạnh mưa rồi, chờ ráo, bắt đầu sơn bia Tưởng niệm.
 

Mưa thì mưa, anh Đức vẫn ôm máy cưa cây. Quần áo ướt hết rồi anh Đức ơi, nghỉ đi kẻo bệnh.
 

Mưa thì kệ mưa, Dược sĩ Bảng vẫn ôm máy cưa cây làm sạch nghĩa trang Khu G.
Hoan hô anh Dược sĩ độc thân.
 

Lại thêm một anh nữa. Mưa thì mưa, anh Đức vẫn ôm máy cưa cây.
 

Nghĩa trang đồi Khu G: mưa quá, đành phải nghỉ thôi.